6-go maja 1848 wyszło w Cieszynie pierwsze pismo polskie „Tygodnik Cieszyński". Wydawali go wspólnie Paweł Stalmach, Andrzej Cienciała i dr Ludwik Klucki. Tygodnik Cieszyński – polska gazeta wydawana była co tydzień w Cieszynie w latach 1848-1851. W numerze 1 z 1848 roku redaktorzy uwzględnili cele, które sobie wyznaczyli.

„Bracia
Pęknął czarny obłok który przez stulecia niebo jasne zasłaniał, zabłysnęło słońce wolności i ciemność straszna znikła. Długoście spali, bracia moi, a długo spać niezdrowo; — sąsiedzi wasi dawniej się przebudzili, — uprzedzili słońce, uprzedzili jutrzenkę, rzucili się do prace i już są daleko naprzód, podczas gdy wy się dopiero obudzacie. Twardy sen kleił oczy wasze, a z tego snu któż was przebudził? Niektórzy z synów waszych, którycheście na to ustanowili, przebudzili się wprawdzie, lecz któryż zawołał na was: ocućcie się? Ci pracowali ¬dla siebie i mówili: niech tam śpią, dobry jest dla nich odpoczynek. Lecz oto głos archanioła wolności i o wasz kraj się obił i was do oświecenia się pobudził. Niemieszkajcież więc bracia mili użyć tej przyleżytości, rzućcie się wspólnie do pracy, przebudzajcie jeszcze śpiących, ¬napominajcie i zachęcajcie ich przykładem waszym; długi jest dzień, dużo możemy pracować, a gdy pilni i wytrwali będziemy, dogonimy naszych sąsiadów, przebiegniemy ich nawet, gdy ci już wysileni przestaną pracować. Tygodnik obudza was bracia do życia, a to do życia duchownego, bo dotąd żyliście bardziej cieleśnie jak duchownie…"

Tygodnik Cieszyński wydawali wspólnie Paweł Stalmach, Andrzej Cienciała i dr Ludwik Klucki. W pierwszych numerach dr Klucki podpisywał jako wydawca, A. Cienciała jako główny współpracownik, ponieważ Stalmach bawił jeszcze w Wiedniu. Od 16 numeru wydanego 12-go sierpnia 1848 roku P. Stalmach podpisywał jako redaktor, Klucki jako wydawca, aż nareszcie od 1-go września 1849 podpisywał pismo jako redaktor odpowiedzialny sam Stalmach. ¬Oprócz wymienionych pisywał też do „Tygodnika" Andrzej Kotula, późniejszy notariusz w Cieszynie.

Pismo walczyło z trudnościami. Z dniem 31 marca 1849 zostało zawieszone z powodu nowej ustawy prasowej, ograniczającej -wolność prasową, ale już od 1-go września tego roku zaczął „Tygodnik" wychodzić na nowo na przemian z „Przeglądem" wypadków politycznych, który wychodził co trzecią sobotę. Od 1 marca 1851 roku zmieniono nazwę z „Tygodnik Cieszyński" na „Gwiazdkę Cieszyńską".

Tygodnik Cieszyński – przeznaczony głównie dla wiejskiej ludności Śląska Cieszyńskiego; odegrał ważną rolę w budzeniu i podtrzymywaniu świadomości narodowej, walczył o równouprawnienie języka polskiego.

Kilka słów o „Gwiazdce Cieszyńskiej”:

"Gwiazdka Cieszyńska" niezaprzeczalnie była jednym z głównych czynników, które doprowadziły do zespolenia Śląska Cieszyńskiego z Polską. Za jej ojca można uznać Pawła Stalmacha, który myśl o wydaniu pisma, wprowadził w czyn. Zgoda na wydanie gazety od ówczesnego burmistrza Cieszyna dr Ludwika Kluckiego nadeszła wraz z rewolucją w 1848 roku. 13 marca Cesarz Ferdynand wydał manifest, przyrzekając nadanie konstytucji i wolności druku, a już 6 maja ukazał się pierwszy numer "Tygodnika Cieszyńskiego".
Czas pokazał z jakimi trudnościami musiał się zmagać odpowiedzialny za redakcję gazety P. Stalmach. Dr Klucki nie złożył wymaganej przez ustawę prasową kaucji i 31 maja 1849 roku nastąpiła przerwa w wydawaniu "Tygodnika". Stalmach jednak nie dał za wygraną. Wpadł na pomysł, jak ominąć obowiązek składania kaucji. W efekcie podzielił czasopismo na dwa. Pierwszym był "Tygodnik" jako pismo niepolityczne, wychodzące raz w tygodniu z wyjątkiem trzeciej soboty w miesiącu. Drugim czasopismem został "Przegląd wypadków politycznych", ukazujący się w trzecią sobotę miesiąca. I tak 1 września 1849 roku, po przerwie powrócił "Tygodnik Cieszyński", który pod tym samym tytułem ukazywał się do 8 lutego 1851 roku.

Zakaz wydawania "Tygodnika", do którego przyczyniła się sytuacja w Galicji sprawił, że Paweł Stalmach podjął decyzję o zmianie nazwy. 1 marca, czyli niecały miesiąc później oczom czytelników ukazała się "Gwiazdka Cieszyńska". Los jednak nie okazał się łaskawy dla pisma. Stalmach musiał zaprzestać wydawania go aż na 9 miesięcy. Taka decyzja miała związek ze spadkiem liczby prenumeratorów. A ta z "ostrzeżeniem c. k. Namiestnictwa w Opawie, niezadowolonego z kierunku narodowego pisma." - czytamy informację w numerze 35, z roku 1938. Pomysłodawca nie poddał się jednak. 5 marca 1853 roku "Gwiazdka Cieszyńska" powróciła do czytelników.

1 stycznia 1888 roku czasopismo przeszło w ręce Komitetu Katolickiego Duchowieństwa. Redakcję nad "Gwiazdką Cieszyńską" objął cieszyński wikary ksiądz Józef Londzin, który pomimo różnych trudności wytrwał na tym stanowisku do końca 1896 roku. Można powiedzieć, że to właśnie on na 40 lat stał się duszą "Gwiazdki".

"Gwiazdka Cieszyńska" od 1848 roku przybierała różne formy, zmieniała formaty. Przechodziła w kolejne ręce, zyskiwała czytelników nie ograniczając się jedynie do Śląska Cieszyńskiego.

Po upadku Katolickiego Towarzystwa Prasowego czasopismo nabywa dr Julian Kreisel, sprzedając je następnie 26 stycznia 1901 roku gronu Polaków. Wydawcą zostaje Franciszek Tomiczek z Bobrku, redaktorem natomiast dr Kazimierz Wróblewski, profesor gimnazjum polskiego w Cieszynie. 21 czerwca 1902 roku właścicielem i redaktorem pisma staje się ponownie ks. Józef Londzin. Jego losy wiążą się z "Gwiazdką Cieszyńską" aż do śmierci, czyli do 21 kwietnia 1929 roku.

Wraz ze śmiercią ks. prałata Józefa Londzina "Gwiazdka Cieszyńska" przechodzi na własność Dziedzictwa bł. Jana Sarkandra. Jej ostatni numer w formie papierowej ukazuje się 30 sierpnia 1939 roku. Na dwa dni przed wybuchem II Wojny Światowej przerwane zostaje dzieło, którego nadrzędnym celem jest "spotęgowanie świadomości katolickiej, obrona praw katolickich, rozbudzenie ducha narodowego, rozmach w kierunku połączenia Śląska z Polską".

Dziś Redakcja „Gwiazdki Cieszyńskiej” ma zaszczyt i przyjemność zaprosić Państwa do współtworzenia inicjatywy, która zrodziła się wiele lat temu w głowach pierwszych budzicieli ducha narodowego na Śląsku. Wspólnie możemy stworzyć coś wyjątkowego i dobrego, bo choć zmieniła się forma wydania – to cele pozostają wciąż te same „"... aby ci którzy więcej wiadomości posiadają, mieli sposobność udzielać ich dla powszechności, a pojedyńczy żeby z nich brali naukę. Ma ono rozniecać światło w narodzie naszym. Obraliśmy dla niego nazwę Gwiazdka, ponieważ ma zaświecać ojczyźnie naszej i dlatego imię to za najistotniejsze uważamy. .." (cyt. z numeru pierwszego, rok 1851).
Podziel się artykułem:
FaceBook  Twitter